Acil Servis Nedir?
Acil Servis Hangi Bölümlerden Oluşur?
Kırmızı Alan (Resusitasyon Alanı)
Kırmızı alan, acil servisin en kritik ve en donanımlı bölümüdür. Bu alan, hayati tehlikesi bulunan, müdahale edilmediği takdirde dakikalar içinde kaybedilebilecek hastaların kabul edildiği yerdir. Kalp durması, solunum durması, ağır travma, bilinç kaybı, inme, yaygın yanık, anafilaktik şok ve kontrol edilemeyen büyük kanama gibi durumlar kırmızı alanda değerlendirilir. Burada hasta başına genellikle bir acil tıp hekimi, iki acil hemşiresi ve bir anestezi teknikeri ya da sağlık memurundan oluşan bir ekip görev yapar. Kırmızı alanda defibrilatör, ventilatör, monitörizasyon cihazları, acil ilaç arabası, ultrasonografi cihazı ve kan gazı cihazı gibi ileri yaşam desteği ekipmanlarının tamamı hazır bulundurulur. Bu alandaki hasta yoğunluğu asla birden fazla kritik vakanın aynı anda bakılamayacağı şekilde planlanmaz. Kırmızı alana giren hasta, ya yoğun bakıma ya da direkt ameliyathaneye sevk edilmek üzere stabilize edilir. Bu nedenle kırmızı alan, acil servisin en yoğun efor ve dikkat gerektiren bölümüdür.
Sarı Alan (Gözlem ve Müdahale Alanı)
Sarı alan, hayati tehlikesi bulunmayan ancak stabil olmayan, yani durumu aniden kötüleşme potansiyeli olan hastaların takip edildiği bölümdür. Bu alana genellikle orta dereceli travmalar, şüpheli apandisit gibi cerrahi patolojiler, kanama riski taşıyan gastrointestinal sistem sorunları, orta şiddette dehidratasyon, metabolik bozukluklar, stabil olmayan göğüs ağrıları ve ileri yaşlı hastalar gibi gruplar yönlendirilir. Sarı alanda hastalar sürekli monitörize edilmez, ancak belirli aralıklarla vital bulguları ölçülür ve klinik durumları yeniden değerlendirilir. Bu alan genellikle acil servis içinde en kalabalık olan bölümdür. Hastaların çoğu kan testleri, görüntüleme tetkikleri veya konsültasyon sürecini bekler. Sarı alanda asıl amaç, hastanın durumunun kötüleşip kötüleşmediğini gözlemek, gerektiğinde kırmızı alana almak, ya da iyileşme gösteriyorsa taburcu etmek veya yeşil alana geçirmektir. Acil servis organizasyonu içinde sarı alandaki hasta akışını yönetmek, en fazla deneyim gerektiren işlerden biridir.
Yeşil Alan (Ayaktan Acil Alanı)
Yeşil alan, aciliyet düzeyi en düşük hastalar için ayrılmıştır. Buraya başvuran hastaların hayati bulguları stabildir, bilinci açıktır ve genellikle ayakta tedavi edilebilecek basit sağlık sorunları vardır. Yeşil alana yönlendirilebilecek tipik durumlar arasında basit kesik ve sıyrıklar, üst solunum yolu enfeksiyonları, hafif derecede ishal, basit idrar yolu enfeksiyonu şüphesi, reçete yenileme ihtiyacı, basit alerjik reaksiyonlar ve birinci basamakta takip edilebilecek kronik hastalık alevlenmeleri sayılabilir. Yeşil alanda hasta yoğunluğu en yüksek olmasına rağmen, burada beklenen bekleme süresi diğer alanlara göre daha uzun olabilir. Çünkü kırmızı ve sarı alanlarda aciliyeti daha yüksek hastalar önceliklendirilir. Yeşil alandaki hastalar sırayla muayene edilir, gerekli tetkikler yapılır ve sonuçlara göre ya taburcu edilir ya da gerekirse sarı alana alınır. Yeşil alanın verimli yönetilmesi, gereksiz acil servis başvurularının filtrelenmesi ve hastaların aile hekimlerine yönlendirilmesi açısından önemlidir. Bazı acil servislerde yeşil alanı, pratisyen hekimler veya acil tıp asistanları yönetirken, daha büyük merkezlerde bu alan için ayrı bir acil tıp uzmanı görevlendirilebilir.
Beyaz Alan
Bazı acil servislerde kırmızı, sarı ve yeşil alanlara ek olarak beyaz alan adı verilen bir bölüm de bulunur. Beyaz alan, aciliyet düzeyi en düşük, aslında poliklinik şartlarında da rahatlıkla takip edilebilecek hastalar için ayrılmıştır. Bu alanda hasta bekleme süresi yeşil alana göre daha uzundur ve buraya başvuran hastalara öncelikle aile hekimliği sistemine yönelmeleri önerilir. Bunun dışında acil servislerde psikiyatrik aciller için güvenli ve izole edilmiş gözlem odaları, adli olguların muayene edildiği adli odalar, çocuk hastaların ailelerinden ayrılmadan değerlendirildiği pediatrik acil odaları ve enfeksiyon şüphesi olan hastaların diğer hastalardan izole edildiği izolasyon odaları gibi özel donanımlı alanlar da bulunur. Bu alanların her biri, acil servisin farklı hasta gruplarına adil ve güvenli hizmet verebilmesi için tasarlanmıştır.
Acil Servis Hangi Hastalıklara Bakar?
Ürolojik aciller arasında böbrek ağrısı (renal kolik), idrar yapamama (üretral tıkanıklık), akut böbrek yetmezliği, testis torsiyonu ve kanlı idrar sayılabilir. Kadın hastalıklarına bağlı acil durumlar ise dış gebelik, over kisti rüptürü, akut pelvik inflamatuar hastalık, kontrol edilemeyen vajinal kanama ve gebeliğe bağlı hipertansif durumlardır (preeklampsi, eklampsi). Bu gibi durumlarda kadın hastalıkları ve doğum uzmanı ile hızlı konsültasyon şarttır. Psikiyatrik aciller de acil servislerin ilgi alanına girer. İntihar girişimi, akut psikoz, ajitasyon, şiddet davranışları, madde zehirlenmesi ve alkol yoksunluğuna bağlı deliryum (delirium tremens) gibi durumlarda hastaların güvenliğinin sağlanması, gerekirse yatırılarak takip edilmesi veya psikiyatri kliniğine devredilmesi gerekir.
