Hemoroid (Basur) Nedir? Belirtileri, Nedenleri ve Tedavi Yöntemleri

Hemoroid, halk arasında basur olarak bilinen ve makat çevresindeki damarların genişlemesiyle ortaya çıkan yaygın bir sağlık problemidir. Her yaşta görülebilmekle birlikte özellikle uzun süre oturanlarda, kabızlık sorunu yaşayanlarda ve ıkınma alışkanlığı olan kişilerde daha sık ortaya çıkabilir.

Hemoroid her zaman ciddi bir hastalık anlamına gelmez. Ancak makat bölgesinde kanama, ağrı, kaşıntı, şişlik veya ele gelen kitle gibi şikâyetlere neden olabilir. Bu belirtilerin başka hastalıklarda da görülebilmesi nedeniyle özellikle tekrarlayan makat kanamalarında doktor değerlendirmesi önemlidir.

Hemoroid Nedir?

Hemoroidler, normalde makat ve rektum çevresinde bulunan damar ve destek dokularından oluşan yapılardır. Bu dokuların genişlemesi, şişmesi veya aşağı doğru sarkması sonucunda hemoroidal hastalık ortaya çıkabilir.

Hemoroid genel olarak iki ana gruba ayrılır:

• İç hemoroid: Rektumun iç kısmında oluşur. Özellikle dışkılama sırasında kanama ve ilerleyen dönemlerde makat dışına çıkma görülebilir.
• Dış hemoroid: Makatın dış çevresinde gelişir. Şişlik, ağrı ve hassasiyet daha belirgin olabilir.

Hemoroid Neden Olur?

Hemoroidin oluşumunda makat çevresindeki damarlar üzerindeki basıncın artması önemli rol oynar. Bunun yanında yaşam tarzı, beslenme alışkanlıkları ve bağırsak düzeni de hemoroid gelişimini etkileyebilir.

Hemoroid oluşumunda rol oynayabilecek faktörler şunlardır:

• Kronik kabızlık
• Tuvalet sırasında aşırı ıkınma
• Uzun süre tuvalette oturma
• Uzun süre hareketsiz kalma
• Gebelik
• Aşırı kilo
• Beslenmede lif eksikliği
• Yeterince su tüketmemek
• Ağır kaldırma
• Uzun süren ishal atakları
• İlerleyen yaş

Hemoroid Belirtileri Nelerdir?

Hemoroidin belirtileri hastalığın türüne ve derecesine göre değişebilir. Bazı kişilerde yalnızca hafif bir rahatsızlık görülürken, bazı kişilerde günlük yaşamı etkileyen ağrı ve kanama ortaya çıkabilir.

En sık görülen hemoroid belirtileri şunlardır:

• Dışkılama sırasında veya sonrasında parlak kırmızı kanama
• Makat çevresinde kaşıntı
• Makat bölgesinde ağrı veya hassasiyet
• Şişlik
• Makat çevresinde ele gelen kitle
• Dışkılama sonrasında tam boşalamama hissi
• İç hemoroidin makat dışına doğru sarkması

Hemoroidde Kanama Nasıl Olur?

Hemoroidde görülen kanama çoğunlukla parlak kırmızı renktedir ve dışkılama sırasında veya sonrasında fark edilebilir. Tuvalet kâğıdında, dışkının üzerinde veya klozette kan görülmesi mümkündür.

Ancak makattan gelen kanamanın tek nedeni hemoroid değildir. Anal fissür, bağırsak polipleri, iltihabi bağırsak hastalıkları ve daha ciddi bağırsak hastalıkları da kanamaya neden olabilir.

Bu nedenle özellikle ilk kez ortaya çıkan, tekrarlayan veya miktarı artan makat kanamalarında doktora başvurulmalıdır.

İç Hemoroid ve Dış Hemoroid Arasındaki Fark Nedir?

İç hemoroidler makat kanalının iç kısmında bulunur. Erken dönemde genellikle ağrıdan çok kanama şikâyeti ön plandadır. Hastalık ilerlediğinde hemoroidal dokular dışarı doğru sarkabilir.

Dış hemoroidler ise makatın dış kısmında gelişir. Özellikle damar içinde pıhtı oluştuğunda ani başlayan ve oldukça şiddetli olabilen ağrı, şişlik ve hassasiyet görülebilir.

Hemoroid Dereceleri Nelerdir?

İç hemoroidler genellikle dört derece üzerinden değerlendirilir:

• 1. derece: Hemoroidal dokular makat kanalının içindedir ve dışarı çıkmaz.
• 2. derece: Dışkılama sırasında dışarı çıkabilir ancak kendiliğinden tekrar içeri girer.
• 3. derece: Dışkılama sırasında dışarı çıkar ve elle içeri itilmesi gerekebilir.
• 4. derece: Hemoroidal dokular sürekli olarak dışarıdadır ve genellikle kendiliğinden içeri girmez.

Tedavi seçimi hemoroidin derecesine, belirtilerin şiddetine ve hastanın genel durumuna göre belirlenir.

Hemoroid Nasıl Teşhis Edilir?

Hemoroid tanısı öncelikle hastanın şikâyetlerinin değerlendirilmesi ve fizik muayene ile konulur. Doktor gerekli gördüğünde makat bölgesini ve rektumun iç kısmını değerlendirmek amacıyla farklı muayene yöntemlerinden yararlanabilir.

Özellikle kanama şikâyeti bulunan hastalarda, kanamanın gerçekten hemoroidden kaynaklanıp kaynaklanmadığının belirlenmesi önemlidir.

Hemoroid Nasıl Tedavi Edilir?

Hemoroid tedavisi hastalığın derecesine ve hastanın şikâyetlerine göre değişir. Hafif vakalarda yaşam tarzı ve beslenme düzenlemeleri yeterli olabilirken, daha ileri vakalarda medikal veya girişimsel tedaviler uygulanabilir.

Tedavide kullanılabilecek yöntemler arasında:

• Beslenme ve yaşam tarzı düzenlemeleri
• Lif tüketiminin artırılması
• Yeterli sıvı tüketimi
• Kabızlığın tedavi edilmesi
• Doktor önerisiyle kullanılan ilaç ve kremler
• Lastik bant ligasyonu
• Skleroterapi
• Diğer minimal invaziv girişimler
• Hemoroid cerrahisi

Hangi yöntemin uygulanacağı, muayene sonrasında doktor tarafından belirlenmelidir.

Hemoroid Ameliyatı Ne Zaman Gerekir?

Her hemoroid hastasında ameliyat gerekli değildir. Ancak ileri dereceli, tekrarlayan veya diğer tedavilere rağmen devam eden hemoroidlerde cerrahi tedavi gündeme gelebilir.

Özellikle ileri dereceli iç hemoroidlerde, dışarı sarkan dokuların belirgin olduğu durumlarda veya hastanın yaşam kalitesini ciddi şekilde etkileyen şikâyetlerde cerrahi seçenekler değerlendirilebilir.

Hemoroid Ameliyatından Sonra İyileşme

İyileşme süreci uygulanan tedavi yöntemine göre değişir. Cerrahi sonrasında doktorun önerdiği ilaçların kullanılması, kabızlıktan kaçınılması, yeterli sıvı tüketilmesi ve hijyen kurallarına dikkat edilmesi önemlidir.

Hastanın normal yaşamına dönüş süresi yapılan işlemin türüne ve kişinin genel sağlık durumuna göre değişiklik gösterebilir.

Hemoroide Ne İyi Gelir?

Hemoroid şikâyetlerinin azaltılmasına yardımcı olmak için bağırsak hareketlerinin düzenli olması önemlidir. Özellikle kabızlık ve dışkılama sırasında aşırı ıkınma hemoroid şikâyetlerini artırabilir.

Genel olarak şu noktalara dikkat edilmesi önerilir:

• Lif açısından zengin beslenmek
• Yeterli miktarda su içmek
• Tuvalet ihtiyacını ertelememek
• Tuvalette uzun süre oturmamak
• Aşırı ıkınmaktan kaçınmak
• Düzenli fiziksel aktivite yapmak
• Uzun süre hareketsiz kalmamak

Bu öneriler mevcut şikâyetlerin azaltılmasına yardımcı olabilir ancak kalıcı veya tekrarlayan hemoroid sorunlarında doktor değerlendirmesinin yerini tutmaz.

Hemoroid Kendiliğinden Geçer mi?

Hafif hemoroid şikâyetleri bazı kişilerde kabızlığın düzeltilmesi ve yaşam tarzı değişiklikleriyle azalabilir. Ancak hemoroidin tamamen ortadan kalkıp kalkmayacağı hastalığın derecesine ve nedenine bağlıdır.

Tekrarlayan kanama, ağrı veya makat bölgesinde sürekli şişlik varsa altta yatan nedenin belirlenmesi için uzman değerlendirmesi gerekir.

Hemoroid ile Anal Fissür Arasındaki Fark Nedir?

Hemoroid ve anal fissür benzer şikâyetlere neden olabilse de aynı hastalık değildir. Anal fissür, makat çevresindeki ciltte oluşan çatlak veya yırtıktır ve özellikle dışkılama sırasında belirgin ağrıya neden olabilir.

Hemoroidde ise kanama, kaşıntı, şişlik ve makat bölgesinde ele gelen kitle daha sık görülebilir.

Belirtiler birbirine benzeyebildiği için kesin tanı için doktor muayenesi önemlidir.

Hemoroid Ne Zaman Doktora Başvurmayı Gerektirir?

Makat bölgesinde tekrarlayan kanama, şiddetli ağrı, hızlı gelişen şişlik, dışarı çıkan ve içeri girmeyen hemoroidal doku veya tedaviye rağmen devam eden şikâyetler varsa doktora başvurulmalıdır.

Özellikle daha önce yaşanmamış makat kanamalarının yalnızca hemoroide bağlanmaması gerekir. Kanamanın nedeni doktor tarafından değerlendirilmelidir.

Adana'da Hemoroid Tedavisi

Hemoroid nedeniyle kanama, ağrı, kaşıntı veya makat bölgesinde şişlik gibi şikâyetler yaşıyorsanız, genel cerrahi uzmanı tarafından değerlendirilmeniz uygun olacaktır.

Özel Algomed Hastanesi'nde hemoroid ve makat bölgesi hastalıkları uzman hekimler tarafından değerlendirilerek hastanın durumuna uygun tedavi seçenekleri belirlenebilir.

Sonuç

Hemoroid toplumda oldukça sık görülen ve farklı yaş gruplarında ortaya çıkabilen bir sağlık problemidir. Kabızlık, ıkınma, uzun süre oturma ve yaşam tarzı gibi faktörler hemoroid oluşumunda rol oynayabilir.

Makat kanaması, ağrı, kaşıntı veya şişlik gibi şikâyetlerin tekrarlaması durumunda doktora başvurmak önemlidir. Doğru tanının ardından hemoroidin derecesine ve hastanın durumuna uygun tedavi yöntemi belirlenebilir.